Brązowe plamy na twarzy, plamy starcze, plamy wątrobowe, plamy pigmentacyjne – to tylko niektóre z określeń na przebarwienia widoczne na skórze. Pojawiają się nie tylko na twarzy, ale również na dłoniach i innych odsłoniętych częściach ciała. Skóra gładka, jednolita, bez zaburzeń pigmentacyjnych kojarzona jest z młodością. Brązowe plamy na twarzy mogą stanowić istotny defekt kosmetyczny, które skutecznie obniża samoocenę, a czasem nawet spędza sen z powiek. Na szczęście obecna, nowoczesna kosmetologia dysponuje szeregiem skutecznych sposobów na pozbycie się tego problemu.

Przyczyny brązowych plam na skórze

Zmiany pigmentacyjne, brązowe plamy na skórze powstają w wyniku nadmiernego gromadzenia się melaniny. Jest to jeden z barwników odpowiedzialnych za kolor naszej skóry, ale również włosów i oczu. Melanina powstaje w melanocytach, komórkach barwnikowych znajdujących się w warstwie podstawnej naskórka. Melanogeneza, czyli proces powstawania melaniny, jest uwarunkowana wieloma czynnikami, między innymi hormonalnymi i genetycznymi. Melanina jest również „tarczą ochronną” naszej skóry przed szkodliwym działaniem promieni słonecznych, szczególnie promieniowania UVB.

Hiperpigmentacja, czyli nadmierna produkcja melaniny, powoduje pojawianie się płaskich, często nawet bardzo ciemnych plam na skórze o różnej wielkości i zabarwieniu. Wśród różnorodnych zmian barwnikowych najczęściej spotyka się piegi, melasmę (ostudę) oraz przebarwienia pozapalne. Piegi pojawiają się na skórze twarzy i kończyn górnych pod wpływem działania promieni słonecznych, mają podłoże genetyczne i spotyka się je najczęściej u osób młodych i rudowłosych.

Rodzaje brązowych plam na skórze

W zależności od lokalizacji przebarwień w skórze można wyróżnić trzy rodzaje:

  • naskórkowe, 
  • skórne, 
  • mieszane. 
Zobacz też:
Makijaż do czerwonej sukienki – podstawowe zasady, o których nie możesz zapomnieć

Przebarwienia naskórkowe powstają, kiedy w naskórku dochodzi do nadmiernej produkcji melaniny, zaś w przypadku przebarwień skórnych – jeśli nadmiar melaniny zlokalizowany jest w warstwie brodawkowatej skóry. Przebarwienia mieszane pojawiają się, gdy nadmiar melaniny jest zarówno w naskórku, jak i w skórze właściwej.

Melasma, czyli ostuda, to typ przebarwień najczęściej pojawiający się u osób po 30. roku życia. Znacznie rzadziej występują u osób po 50. roku życia i u mężczyzn. Powstają one na twarzy, szczególnie na policzkach i wargach górnych. Są to symetrycznie rozmieszczone, nieregularne brązowe plamy, wyraźnie odgraniczone od otaczającej je skóry. Szczególnie dotykają kobiety w ciąży, mogą pojawić się również w trakcie stosowania terapii hormonalnej, doustnej antykoncepcji lub w czasie zaburzeń endokrynologicznych – chorób tarczycy i jajników. Uważa się, że właśnie ciąża i doustna antykoncepcja hormonalna są odpowiedzialne za nawet 50% zmian o charakterze ostudy u kobiet.

Kolejnym typem są przebarwienia pozapalne, które powstają w miejscach, gdzie wcześniej występowały zmiany trądzikowe, wysypki skórne, uczulenia i urazy. Są one jednym z częściej spotykanych zmian hiperpigmentacyjnych. Toczący się proces zapalny, na przykład w przebiegu trądziku u osób w nastoletnim wieku, prowadzi do stymulacji melanogenezy i powstawania zmian barwnikowych o różnym charakterze.

Plamy na skórze pojawiają się najczęściej pod wpływem światła słonecznego lub światła emitowanego przez lampy solarne. Plamy od słońca pojawiają się na skórze najczęściej eksponowanej na działanie promieni UV – twarzy, szyi i dekolcie, ale również na dłoniach. Pod wpływem słońca przebarwienia te stają się bardziej widoczne i ciemniejsze. Przebarwienia na skórze po przebywaniu na zewnątrz w lecie mogą mieć również podłoże fototoksyczne. Najpierw mają postać czerwonych plam, a następnie w okresie jesiennym stają się brązowe.

Kolejnym rodzajem brązowych plam na skórze są plamy soczewicowate – mogą być wrodzone lub nabyte. Podobne do piegów, jednak są znacznie większe i bardziej ograniczone od nieprzebarwionej skóry. Mogą występować również w miejscach nienarażonych na działanie promieni słonecznych. Najczęściej występują u osób starszych jako następstwo starzenia się skóry. Plamy soczewicowate mogą być również uwarunkowane genetycznie.

Zobacz też:
Skład kosmetyków – naucz się go czytać!

Inne przyczyny brązowych plam na skórze

Do innych przyczyn występowania brązowych plam na skórze, oprócz ekspozycji na słońce, ciąży, zmian hormonalnych i czynników genetycznych zaliczamy również:

  • stosowanie kosmetyków zawierających w składzie substancje fotouwrażliwiające,
  • perfumy zawierające alkohol w składzie,
  • choroby nadnerczy i wątroby,
  • choroba Addisona, Cushinga,
  • okres menopauzy,
  • zioła – np. ziele dziurawca, rumianek, nagietek,
  • leki – niesteroidowe leki przeciwzapalne (w szczególności ketoprofen), leki przeciwgrzybicze, tetracykliny, leki przeciwmalaryczne, amiodaron, metotreksat, daunorubicyna.

Plamy wątrobowe na twarzy – czy to objaw choroby?

Choć nazwa może być myląca, plamy wątrobowe na twarzy nie mają nic wspólnego z chorobami wątroby. Jest to potoczna nazwa na przebarwienia starcze, pojawiające się najczęściej po 50. roku życia. Nie są groźne dla zdrowia i stanowią jedynie problem estetyczny. Na powstawanie plam wątrobowych najbardziej narażone są osoby o jasnej karnacji, lubiące często się opalać, ale również kobiety w ciąży ze względu na zachodzące w ciele zmiany hormonalne. Plamy wątrobowe pojawiają się w miejscach szczególnie eksponowanych na działanie promieni słonecznych – dłoniach, twarzy, dekolcie i ramionach.

Kosmetyki na ciemne plamki na twarzy

Leczenie przebarwień bywa trudne i długotrwałe. W zależności od charakteru przebarwień i ich głębokości można stosować wiele preparatów o działaniu rozjaśniającym, złuszczającym naskórek, hamujących powstawanie melaniny oraz ograniczającym aktywację melanocytów. Do substancji o działaniu wybielającym, dostępnych w wielu kremach i innych kosmetykach do twarzy, zaliczamy: kwas azalainowy, linolenowy, fitowy, kwasy AHA i BHA oraz witaminę C i retinoidy, czyli pochodne witaminy A. Inne substancje o potwierdzonym klinicznie działaniu to również tretinoina i kortykosteroidy, których używanie należy skonsultować z lekarzem. Należy pamiętać, że w trakcie stosowania takich kosmetyków należy unikać kontaktu ze słońcem.

Zabiegi na usuwanie ciemnych plam na twarzy

Obecnie istnieje wiele zabiegów i metod skutecznych w usuwaniu przebarwień. Jedną z podstawowych metod kosmetycznych jest mikrodermabrazja. Jest to rodzaj peelingu mechanicznego, który stymuluje skórę do odnowy. Dodatkowo regeneruje, uelastycznia skórę i poprawia jej ukrwienie. Skuteczne będą również peelingi chemiczne z wykorzystaniem na przykład alfa-hydroksykwasów, kwasu pirogronowego, azelainowego, trójchlorooctowego. Zabiegi z wykorzystaniem różnego rodzaju kwasów polegają na kontrolowanym i delikatnym złuszczaniu naskórka. Są one bezbolesne i w pełni bezpieczne, a kilka dni po nich należy unikać kontaktu ze słońcem.

Zobacz też:
Pielęgnacja włosów – na czym polega? Na jakie kosmetyki i zabiegi warto postawić?

Zastosowanie w usuwaniu ciemnych plam na skórze ma również laseroterapia. Jest to jedna ze skuteczniejszych, ale również bardziej kosztownych metod. Światło lasera powoduje niszczenie melanocytów zawierających nadmiar melaniny, która jest przyczyną przebarwień. Najbardziej efektywne są lasery rubinowe, IPL oraz Q-switched. Zabiegi laserami są krótkie, trwają maksymalnie 30 minut, charakteryzuje je mała inwazyjność. Usunięcie plam barwnikowych może wystąpić już po jednym zabiegu. W zależności od wielkości i charakteru zmiany może zostać zlecone wykonanie 2–4 zabiegów w odstępie kilku tygodni. 

Dobre rezultaty przynosi również krioterapia, szczególnie w przypadku plam soczewicowatych, oraz mezoterapia z użyciem peptydów biomimetycznych. Krioterapia polega na zamrażaniu plam na twarzy ciekłym azotem. Wybór metody leczenia ciemnych plam na skórze zależy od wielu czynników – należy zdecydować się na sprawdzone miejsce do wykonania tego typu zabiegu oraz zasięgnąć porady profesjonalisty, który pomoże wybrać najskuteczniejsze rozwiązanie.

Jak uniknąć plam od słońca?

Leczenie przebarwień jest czasochłonne i często trudne. Jak w każdym przypadku, lepiej zapobiegać niż leczyć. Podstawą jest odpowiednia ochrona przeciwsłoneczna przez cały rok, kremy z minimum SPF 30. Nie tylko aby uniknąć ciemnych plam na twarzy, ale również aby nie dopuścić do ich nawrotów po leczeniu. Takie kosmetyki należy nakładać również pod makijaż, nawet jeśli podkład zawiera w składzie filtry przeciwsłoneczne. Nie jest to wystarczająca ilość, aby skutecznie ochronić skórę. Kremy z filtrem należy stosować około 20-30 minut przed wyjściem na zewnątrz i powtarzać aplikację co 2-3 godziny. Unikaj również długotrwałej ekspozycji na słońce i zrezygnuj z solarium.

Pamiętaj, aby przed ekspozycją na słońce nie używać kosmetyków zawierających witaminę C, retinoidy oraz kwasy BHA i AHA. Są to substancje fotouczulające i mogą powodować powstanie nieestetycznych przebarwień na twarzy. Staraj się również unikać promieni słonecznych w trakcie stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych, niektórych antybiotyków oraz leków przeciwgrzybiczych.

Zobacz też:
Szampon oczyszczający – czy każdy powinien go używać? Jak właściwie myć nim włosy?

Bibliografia:

https://opieka.farm/dermatologia/przebarwienia-skorne-dlaczego-powstaja-i-jak-im-zapobiegac/.

http://www.derma-news.pl/images/com_arismartbook/download/88/Ekspert_nr_2012_34.pdf.

http://aestheticcosmetology.com/wp-content/uploads/2019/02/ke2015.3-2.pdf

https://centrumzdrowia.home.pl/sites/default/files/zalaczniki/hiperpigmentacyjne-zaburzenia-skory-08-10-2010.pdf